นักทัศนมาตรคือใคร ? สำคัญอย่างไรกับการตัดแว่นโปรเกรสซีฟ

คลินิกแว่นตา ORRA สรุปให้

• นักทัศนมาตรคือ บุคลากรวิชาชีพด้านสายตาที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรี 6 ปี หลักสูตรทัศนมาตรศาสตรบัณฑิต (Doctor of Optometry, O.D.) พร้อมมีหนังสืออนุญาตประกอบโรคศิลปะจากกระทรวงสาธารณสุข

• ขอบเขตงานครอบคลุมการตรวจวัดสายตาเชิงลึก ประเมินกล้ามเนื้อตาและการมองเห็นสองตา (Binocular Vision) คัดกรองรอยโรคตาเบื้องต้น และออกแบบโครงสร้างเลนส์เฉพาะบุคคล

• นักทัศนมาตรต่างจากจักษุแพทย์ที่รักษาโรคตาด้วยยาหรือการผ่าตัด และต่างจากช่างแว่นตาที่ดูแลงานฝนประกอบและดัดกรอบแว่น

• การตรวจสายตากับนักทัศนมาตรช่วยแก้ปัญหาตาล้า ปวดกระบอกตา ภาพซ้อน และช่วยให้การตัดแว่นโปรเกรสซีฟมีความคมชัด สบายตาทุกระยะ

อาการมองเห็นไม่คมชัด แว่นตาคู่ใหม่ใส่แล้วเวียนศีรษะ ปวดกระบอกตา หรือปรับตัวเข้ากับเลนส์ไม่ได้ มักเกิดขึ้นจากการตรวจวัดสายตาที่ไม่ครอบคลุมการทำงานของกล้ามเนื้อตา การวัดสายตาด้วยเครื่องอัตโนมัติเพียงตัวเดียวอาจไม่ตอบโจทย์ความซับซ้อนของดวงตา ทำให้หลายคนเริ่มค้นหาว่า นักทัศนมาตรคือใคร และมีบทบาทช่วยแก้ไขปัญหาการมองเห็นได้อย่างไร

บทความนี้จาก ORRA รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับวิชาชีพนักทัศนมาตร ขอบเขตงาน มาตรฐานหลักสูตร ความแตกต่างของ 3 วิชาชีพสายตา และขั้นตอนการตรวจวัดสายตา เพื่อช่วยให้คุณเลือกรับบริการดูแลดวงตาที่ตรงจุดค่ะ

นักทัศนมาตรคือใคร และ Optometrist คืออะไร ?

Optometrist หรือ นักทัศนมาตร คือผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาทัศนมาตรศาสตร์ที่ผ่านการรับรองตามกฎหมาย ทำหน้าที่ดูแลระบบการมองเห็นระดับปฐมภูมิ (Primary Eye Care) ด้วยการตรวจประเมินสายตา วิเคราะห์การทำงานของกล้ามเนื้อตา คัดกรองสุขภาพดวงตา และแก้ไขปัญหาการมองเห็นด้วยเลนส์สายตา เลนส์สัมผัส หรือการฝึกกล้ามเนื้อตาค่ะ

สำหรับคำถามว่า Optometrist คืออะไรในภาษาไทยมักเรียกว่า หมอสายตา ซึ่งทำหน้าที่ตรวจวิเคราะห์ระบบการมองเห็นครบ 3 มิติ ได้แก่ ระบบการหักเหแสง (Refraction) ระบบกลไกกล้ามเนื้อตา (Motor System) และระบบการรับรู้ภาพของสมอง (Sensory System)

นักทัศนมาตร ทำหน้าที่อะไรในการดูแลดวงตาและสายตา ?

ขอบเขตงานของนักทัศนมาตรครอบคลุมการดูแลสายตาเชิงลึกที่มากกว่าการวัดค่าสายตาสั้น ยาว หรือเอียงทั่วไป แต่เน้นการประเมินประสิทธิภาพการทำงานร่วมกันของดวงตาทั้งสองข้างอย่างรอบด้าน โดยมีหน้าที่หลัก 4 ด้านดังนี้ค่ะ

• ตรวจวัดค่าสายตาอย่างละเอียด (Comprehensive Eye Refraction) ตรวจหาค่าความผิดปกติทางสายตาด้วยเครื่องมือมาตรฐานสากล เพื่อให้ได้ค่าสายตาที่คมชัดและสบายตาที่สุด

• ตรวจประเมินการมองเห็นสองตา (Binocular Vision Examination) วิเคราะห์การทำงานร่วมกันของกล้ามเนื้อตา ความสามารถในการรวมภาพ 3 มิติ และตรวจหาภาวะตาเหล่ ตาเขซ่อนเร้น

• คัดกรองสุขภาพดวงตาเบื้องต้น (Primary Eye Health Screening) ตรวจดูโครงสร้างดวงตาส่วนหน้า ส่วนหลัง และจอประสาทตาเบื้องต้น เพื่อส่งต่อให้จักษุแพทย์ดูแลต่อทันทีเมื่อพบรอยโรค

• ออกแบบและฟิตติ้งเลนส์เฉพาะบุคคล (Custom Lens Fitting) วิเคราะห์พฤติกรรมการใช้สายตา เพื่อเลือกโครงสร้างเลนส์สายตา เลนส์โปรเกรสซีฟ หรือคอนแทคเลนส์เฉพาะบุคคล

นักทัศนมาตร เรียนกี่ปี และมีมาตรฐานหลักสูตรอย่างไร ?

การเป็นนักทัศนมาตรในประเทศไทยต้องสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี 6 ปี หลักสูตรทัศนมาตรศาสตรบัณฑิต (Doctor of Optometry) ซึ่งเป็นวิชาชีพเดียวกับที่ต่างประเทศเรียกว่า Optometry และมีหน่วยกิตรวมตลอดหลักสูตรมากกว่า 200 หน่วยกิต โดยหลักสูตรมุ่งเน้นการเรียนรู้ทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติในคลินิกเฉพาะทาง ประกอบด้วย

• ชั้นปีที่ 1-2 ศึกษาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ทั่วไป วิทยาศาสตร์การแพทย์ กายวิภาคศาสตร์ และสรีรวิทยาของดวงตา

• ชั้นปีที่ 3-4 ศึกษาทัศนมาตรศาสตร์เชิงลึก พยาธิสรีรวิทยาของดวงตา เภสัชวิทยา การตรวจสายตาขั้นสูง และการวิเคราะห์กล้ามเนื้อตา

• ชั้นปีที่ 5-6 ฝึกปฏิบัติงานคลินิกทัศนมาตรศาสตร์เต็มรูปแบบ ตรวจเคสผู้ป่วยจริงภายใต้การกำกับดูแลของอาจารย์นักทัศนมาตร

หลังจากสำเร็จการศึกษา ผู้สำเร็จการศึกษาต้องสอบขึ้นทะเบียนและรับใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะสาขาทัศนมาตรศาสตร์ จากคณะกรรมการการประกอบโรคศิลปะ กระทรวงสาธารณสุข จึงจะมีสิทธิ์ประกอบวิชาชีพได้อย่างถูกต้องตามกฎหมายค่ะ

นักทัศนมาตร กับ จักษุแพทย์ และช่างแว่นตา ต่างกันอย่างไร ?

วิชาชีพด้านสายตาทั้ง 3 กลุ่มมีบทบาทหน้าที่และขอบเขตงานที่แตกต่างกันชัดเจน เพื่อทำงานประสานร่วมกันในการดูแลสายตาและสุขภาพดวงตาของประชาชน

5 ขั้นตอนการตรวจวัดสายตาเชิงลึกกับนักทัศนมาตร

ขั้นตอนการวัดสายตาของนักทัศนมาตรละเอียดและเป็นระบบ เพื่อหาค่าสายตาที่แท้จริงและโครงสร้างเลนส์ที่เหมาะสมค่ะ

1. ซักประวัติการใช้สายตาและสุขภาพ (Case History) สอบถามอาการ ปัญหาการมองเห็น พฤติกรรมการทำงาน และประวัติสุขภาพดวงตา

2. ตรวจสุขภาพตาเบื้องต้น (Preliminary Examination) ตรวจโครงสร้างตาด้านหน้าด้วยกล้อง Slit Lamp เพื่อคัดกรองความพร้อมของดวงตา

3. ตรวจวัดสายตาเชิงลึก (Refraction Examination) วัดค่าสายตาด้วยเครื่อง Auto-Refractor ร่วมกับการใช้เครื่อง Phoropter เพื่อเปรียบเทียบความคมชัดและปรับสมดุลสายตาสองข้าง (Binocular Balancing)

4. ทดสอบการทำงานของกล้ามเนื้อตา (Binocular Vision Assessment) ตรวจการเคลื่อนไหวลูกตา การรวมภาพ 3 มิติ และตรวจหาภาวะตาเหล่ซ่อนเร้น

5. ทดลองเลนส์จริงและวัดจุดประกอบแว่น (Trial Lens and Fitting Parameter) ทดลองใส่เลนส์ทดลอง (Trial Lens) พร้อมวัดตำแหน่งกึ่งกลางรูม่านตา (PD) และความสูงจุดโฟกัส (Fitting Height) บนกรอบแว่นจริง

ทำไมการตัดแว่นกับนักทัศนมาตร ถึงมีความสำคัญต่อการมองเห็น ?

การตัดแว่นตากับนักทัศนมาตรส่งผลต่อคุณภาพการมองเห็นระยะยาว เพราะระบบสายตามีความซับซ้อนมากกว่าการอ่านชาร์ตวัดสายตา การได้รับการดูแลจากผู้ประกอบโรคศิลปะโดยตรงช่วยเพิ่มความมั่นใจในด้านต่าง ๆ ดังนี้ค่ะ

• ความแม่นยำของค่าสายตาที่ตรงกับสรีระตาจริง ตรวจวิเคราะห์ละเอียดทั้งสายตาสั้น ยาว เอียง และการทำงานร่วมกันของตาสองข้าง ป้องกันค่าสายตาคลาดเคลื่อน

• รองรับการประกอบโครงสร้างเลนส์เฉพาะบุคคล เลนส์ที่มีความซับซ้อน เช่น เลนส์โปรเกรสซีฟ จำเป็นต้องวัดจุดกึ่งกลางตาดำ (PD) มุมเทหน้าแว่น และระยะห่างเลนส์ถึงกระจกตาแม่นยำระดับมิลลิเมตร

• ออกแบบเลนส์ให้เข้ากับพฤติกรรมการใช้งาน คำนวณระยะการทำงานจริง เช่น ระยะหน้าจอคอมพิวเตอร์หรือการขับรถ เพื่อเลือกโครงสร้างเลนส์ที่สบายตาที่สุด

• ลดระยะเวลาปรับตัวกับแว่นตาใหม่ ช่วยให้การใช้งานแว่นตาคู่ใหม่ราบรื่น ลดอาการวิงเวียนและภาพวูบวาบระหว่างปรับตัวกับแว่นใหม่ได้ดี

ทำความเข้าใจอาการแว่นไม่ตรงค่าสายตา : ใส่แว่นไม่ตรงค่าสายตา อันตรายไหม? วิธีสังเกตและแก้ไข

ตรวจสายตากับนักทัศนมาตรที่ ORRA

ORRA เป็นคลินิกแว่นตาที่มีนักทัศนมาตรผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะประจำครบทั้ง 4 สาขา รวม 10 คน นำโดย ทศม. อรวรรณ สว่างรัศมีจันทร์ ผู้ก่อตั้งซึ่งถือใบอนุญาตเลขที่ 88 และเคยทำงานกับ Bausch & Lomb, TRSC และ Rodenstock Thailand ในบทบาทที่ปรึกษาด้านเลนส์โปรเกรสซีฟ

การตรวจทุกครั้งใช้ขั้นตอนของ ORRA Signature Fit™ ซึ่งวัดค่าการมองเห็นและตำแหน่งการวางเลนส์บนกรอบแว่นจริงเป็นรายบุคคล ก่อนออกแบบโครงสร้างเลนส์โปรเกรสซีฟให้ตรงกับระยะการใช้สายตาในชีวิตประจำวัน ทั้งระยะขับรถ ระยะหน้าจอ และระยะอ่านหนังสือ

นัดหมายเข้ารับการตรวจสายตาล่วงหน้าได้ทุกสาขา เพื่อสอบถามคิวว่างก่อนเข้ามาค่ะ

ดูช่วงราคาแต่ละแบรนด์ : ราคาเลนส์โปรเกรสซีฟทุกแบรนด์ที่ ORRA

คำถามที่พบบ่อย (FAQ) เกี่ยวกับนักทัศนมาตร

หมอสายตา คือแพทย์โรคตาใช่หรือไม่

หมอสายตา หรือ นักทัศนมาตร ไม่ใช่แพทย์ด้านการผ่าตัดรักษาโรคตา แต่เป็นผู้ประกอบโรคศิลปะที่เรียนจบหลักสูตรทัศนมาตรศาสตร์ 6 ปี มีหน้าที่ตรวจวัดและแก้ไขระบบการมองเห็นด้วยเลนส์ หากตรวจพบรอยโรคตาจะส่งต่อให้จักษุแพทย์ทำการรักษาทางการแพทย์ทันที

มีอาการแบบไหนที่ควรไปพบนักทัศนมาตร

ผู้ที่มีอาการมองเห็นไม่ชัด ต้องหรี่ตา ปวดกระบอกตาขณะมองหน้าจอคอมพิวเตอร์ เห็นภาพซ้อนเป็นครั้งคราว หรือผู้ที่อายุ 40 ปีขึ้นไปที่เริ่มมองใกล้ไม่ชัด ควรเข้ารับการตรวจสายตาและประเมินระบบการมองเห็น เพราะนักทัศนมาตรคือผู้ที่ตรวจได้ทั้งค่าสายตาและการทำงานของกล้ามเนื้อตาในการตรวจครั้งเดียว

วิธีตรวจสอบรายชื่อและใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะของนักทัศนมาตร

ตรวจสอบได้จากป้ายหนังสืออนุญาตประกอบโรคศิลปะสาขาทัศนมาตรศาสตร์ที่ติดแสดง ณ สถานประกอบการ หรือตรวจสอบรายชื่อผ่านระบบฐานข้อมูลของกองสถานพยาบาลและการประกอบโรคศิลปะ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข หรือดูผ่านแอปพลิเคชันทางรัฐ

นักทัศนมาตรกับช่างแว่นตา ต่างกันตรงไหน

นักทัศนมาตรคือผู้ประกอบโรคศิลปะที่ตรวจวัดค่าสายตา ประเมินการทำงานของกล้ามเนื้อตา และออกแบบโครงสร้างเลนส์ให้เหมาะกับแต่ละคนได้ ส่วนช่างแว่นตาดูแลงานฝนเลนส์เข้ากรอบ ดัดกรอบแว่น และซ่อมบำรุงแว่นตา โดยไม่ได้ตรวจวัดค่าสายตาหรือคัดกรองสุขภาพดวงตา

ควรตรวจสายตากับนักทัศนมาตรบ่อยแค่ไหน

สมาคมนักทัศนมาตรแห่งสหรัฐอเมริกา (American Optometric Association) แนะนำให้ผู้ใหญ่อายุ 40 ถึง 64 ปีตรวจสายตาปีละครั้ง พร้อมประเมินสุขภาพดวงตาไปด้วย ส่วนผู้ที่มีค่าสายตาเปลี่ยนบ่อย ใส่เลนส์โปรเกรสซีฟ หรือมีโรคประจำตัวที่ส่งผลต่อดวงตา อาจต้องตรวจถี่กว่านั้นตามที่นักทัศนมาตรแนะนำ

ตรวจสายตากับนักทัศนมาตรต่างจากวัดสายตาด้วยเครื่องอย่างไร

เครื่องวัดสายตาอัตโนมัติให้ค่าประมาณเบื้องต้นของการหักเหแสงเท่านั้น ขณะที่การตรวจกับนักทัศนมาตรจะนำค่านั้นมาทดสอบซ้ำด้วยเครื่อง Phoropter ปรับสมดุลสายตาสองข้าง ทดสอบการทำงานของกล้ามเนื้อตา และทดลองเลนส์จริงก่อนสรุปค่าสายตาที่นำไปตัดแว่น

สรุป

นักทัศนมาตรคือ ผู้ประกอบวิชาชีพด้านสายตาที่มีบทบาทดูแลระบบการมองเห็นตั้งแต่การตรวจประเมินสุขภาพดวงตาเบื้องต้น การวัดค่าสายตาและกล้ามเนื้อตา ตลอดจนการออกแบบและฟิตติ้งเลนส์สายตาเฉพาะบุคคลให้รับกับพฤติกรรมการใช้งานจริง

การตรวจวัดสายตาโดยนักทัศนมาตรช่วยให้คุณมองเห็นภาพคมชัด สบายตา และช่วยคัดกรองความผิดปกติของดวงตาในเบื้องต้น ถ้ามีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพสายตาหรือต้องการแว่นตาที่ตอบโจทย์เฉพาะบุคคล การปรึกษานักทัศนมาตรคือทางเลือกที่ช่วยดูแลสายตาได้อย่างมั่นใจค่ะ

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับวิชาชีพนักทัศนมาตรเท่านั้น หากมีอาการผิดปกติของดวงตา เช่น ตาแดง ปวดตารุนแรง เห็นแสงวาบ หรือการมองเห็นลดลงกะทันหัน ควรพบจักษุแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยโดยตรง ส่วนการเลือกค่าสายตาและโครงสร้างเลนส์ ควรปรึกษานักทัศนมาตรเพื่อประเมินเป็นรายบุคคล